گلیم

گلیم دست بافته ای ساده است از (تار پنبه یا پشم) و پود (پشم) که معمولاً از پشم حیوانات اهلی بر دار افراشته بافته شده که هر منطقه طرح مختص به خود را داراست و عموماً به عنوان فرش کاربرد داشته است. ممکن است بافت گلیم با تغییراتی کاربردهای دیگری غیر از فرش در بین عشایر داشته باشد: از جمله نمک دان ، جل اسب، نوار چادر.

مهم: گلیم با زیلو و جاجیم تفاوت دارد.

گِلیم یا پَلاس یکی از انواع صنایع دستی زیراندازی و پوششی است که از ابریشم، موی بز، پشم گوسفند و یا دیگر چهارپایان اهلی بافته می‌شود. گلیم به شکل سنتی‌اش، معمولاً برای پوشاندن زمین، دیوار و یا رواندازی برای حیوانات باربر استفاده می‌شود ولی امروزه به عنوان یک پوشش مدرن برای خانه‌های شهری نیز خریداری می‌شود.

رنگ‌های استفاده شده در گلیم سنتی گیاهی هستند. گاهی گلیم‌ها را برای جلوه بیشتر و کهنه شدن رنگ، با چای و پوست گردو شستشو می‌دهند.

عشایر و بافتندگان گلیم محدودیتی در اندازه گلیم نداشته اند و با توجه به نیاز خود گلیم را در اندازه کوچک برای واگیره یا بزرگتر برای تزئین (گلیمچه) یا فرش بافته اند و استانداردی در ابن مورد وجود ندارد. گلیم ها در اندازه رایج برای قالی هم بافته شده اند که می توان به

  • ۷۰×۱۰۰سانتی‌متر
  • ۱۰۰×۱۵۰سانتی‌متر، که به ذرع و نیم مشهور است و متداول‌ترین اندازه‌است.
  • ۲×۳متر
  • ۳×۴متر
  • کناره‌ها

و… اشاره کرد

آینه های دیواری

جاجیم

جاجیم گونه‌ای زیرانداز دورویه است. جاجیم دست‌بافی است از پارچهٔ کلفت شبیه به پِلاس که از پلاس نازک‌تر است و آن را از نخ‌های رنگین و ظریف پشمی یا پنبه‌ای یا آمیزه‌ای از این دو می‌بافند. جاجیم‌ها پرز ندازند و می‌توان از هر دو روی آن استفاده کرد. کوچ‌گردان از آن بهرهٔ زیادی می‌گیرند و کاربرد آن به عنوان روانداز و محافظ سرما است. جاجیم مناسب‌ترین چیزی بود که در قدیم روی کرسی می‌انداختند، مواد اولیه جاجیم پشم است و بافت آن شبیه گلیم است، با این تفاوت که جاجیم در چهار تخته بافته می‌شود و پس از بافتن به هم متصل و دوخته می‌شود. در منطقه اورامان و ثلاث باباجانی زنان جاجیم‌هایی را با نقوش متنوع و جنس مرغوب می‌بافند که در نوع خود کم‌نظیر است.

جاجيم نازك تر و لطيف تر از گليم بافته می شود و ضخامت آن به اندازه عبا و بين گليم و پارچه است.

جاجيم نوعی گليم است با اين تفاوت كه:

  1. تعداد چلّهآن بيش از گليم ولی ظريف تر است؛
  2. نخچلّه از لحاظ قطر و لا نازك تر اما با تابيدگی بيشتر است؛
  3. نخ چلّه در جاجيم رنگی است و در نقش آفرينی اين دست بافمؤثر است؛
  4. چلّه در جاجيم نمايان است و نقش می آفريند، در حاليكه چلّه در گليم پنهان است و پوددر پشت و رو نمايان و نقش آفرين است؛
  5. نقوش جاجيم چون با درگيری تارو پود شکل می گيرد و هندسی است (عمودی و افقی) باعث می شود كه نقش جاجيم منحصر به «محرمات» و «شطرنجی» يا نقوش سراسری گردد؛
  6. جاجيم قطعه بافی می شود و آن را با عرض كم به شکل نوار می بافند و سپس قطعات را به هم می دوزند، درحالی كه گليم از جهت طول و عرض يك جا بافته می شود؛